Doen politici wat ze beloven? Woord, daad en haalbaarheid
Een belofte, een stem in de Kamer en een uitvoerbaar plan zijn drie verschillende dingen. Zo houd je ze uit elkaar — en zo meten wij het, neutraal en met bronnen.
"Doen ze wel wat ze beloven?" is een van de meest gestelde vragen over de politiek. Om er eerlijk antwoord op te geven, helpt het om drie dingen uit elkaar te houden.
1. Woord versus daad
Een partij zegt iets in haar programma (woord) en stemt daar later al dan niet naar in de Kamer (daad). Dit is voor regering én oppositie gelijk te meten: het gaat om consistentie tussen wat een partij stelde en hoe ze stemde. Zo werkt onze geloofwaardigheidsmeter — met per uitspraak een bron én het bewijs uit een concrete stemming.
2. Krijgen ze het voor elkaar?
Iets willen is niet hetzelfde als het bereiken. Een oppositiepartij kan trouw aan haar programma stemmen en tóch weinig doorkrijgen, simpelweg omdat ze niet de meerderheid heeft. Daarom kijken we ook naar parlementaire slagkracht: hoe vaak staat een partij bij stemmingen aan de winnende kant (zie grafieken)? Coalitiepartijen scoren daarop structureel hoger — dat meet invloed, niet de kwaliteit van een idee.
3. Is het plan haalbaar?
Tot slot: is een programma financieel realistisch? Het onafhankelijke Centraal Planbureau rekent verkiezingsprogramma's door ("Keuzes in Kaart") op effecten voor de begroting, de schuld en de koopkracht. Niet elke partij doet mee, en het CPB geeft effecten, geen rapportcijfer — maar het is de meest neutrale bron voor de financiële haalbaarheid.
Waarom dit onderscheid ertoe doet
Wie deze drie door elkaar haalt, trekt snel oneerlijke conclusies — bijvoorbeeld dat een partij "niks voor elkaar krijgt" terwijl ze consequent naar haar woord stemt, maar in de oppositie zit. Door woord, daad en haalbaarheid apart te bekijken, oordeel je zuiverder.
Dit is geen stemadvies en geen moreel oordeel. We tonen de feiten en de bronnen; de afweging blijft van jou. Lees meer over onze methode.