Over & methode

Stem-advies helpt mensen om op de lange termijn te stemmen vanuit hun idealen in plaats van op losse stellingen. We willen laten zien dat populisme — een politieke stijl die de samenleving versimpelt tot “het volk” tegen “de elite” — zelden de oplossing biedt die het belooft.

We brengen je niet naar een bepaalde politieke voorkeur. Ons doel is dat je je eigen idealen (her)ontdekt en die over de volle breedte van het politieke aanbod kunt herkennen. Daarom:

• beschrijven we elke partij volgens hetzelfde stramien — dezelfde velden, dezelfde structuur;
• voorzien we standpunten en spectrum-posities van bronnen;
• tonen tools altijd je afstand tot álle partijen, nooit één enkele “winnaar”.

We plaatsen partijen op twee veelgebruikte assen uit de politicologie:

• Economisch (links–rechts): van herverdeling en een sturende overheid tot vrije markt en lage lasten.
• Sociaal-cultureel (progressief–conservatief): van nadruk op verandering en openheid tot nadruk op behoud en traditie.

Posities zijn indicatief: ze vatten een complex programma samen in twee getallen en zijn bedoeld als hulpmiddel, niet als exacte wetenschap. Raadpleeg altijd ook het verkiezingsprogramma zelf.

De tool Doen wat ze beloven? vergelijkt wat een partij zelf stelde met hoe ze daarna in de Kamer stemde. Elke vastgelegde uitspraak heeft een bron (de belofte) én een bewijs (de stem of het besluit). We meten bewust woord-daad-consistentie en niet uitvoeringsgraad: een regeringspartij kan beleid uitvoeren, een oppositiepartij niet, dus alleen stemgedrag telt mee — dat is voor alle partijen gelijk meetbaar.

• Score = gewogen aandeel nagekomen uitspraken (nagekomen telt vol, deels half, niet nagekomen niet mee).
• Onder een minimumaantal toetsbare uitspraken tonen we geen score — liever geen oordeel dan een wankel oordeel.
• De ranglijst toont álle partijen volgens hetzelfde stramien; niemand wordt uitgelicht. Het is geen stemadvies en geen moreel oordeel.
• We toetsen zowel kernpunten (waar partijen doorgaans in lijn met hun programma stemmen) als dezelfde concrete moties bij álle partijen — zodat woord en daad ook kunnen botsen. Een regeringspartij is gebonden aan het regeerakkoord en stemt soms tegen een voorstel dat haar eigen verkiezingsbelofte uitvoert; dat kan een woord-daad-gat opleveren. Dat is geen vooringenomenheid maar een gevolg van besturen — de toets is voor elke partij identiek, en we forceren geen scores om de uitkomst te “balanceren”.

De tool Krijgen partijen hun programma voor elkaar? toont feitelijk of een partij haar verkiezingsprogramma liet doorrekenen door het Centraal Planbureau (“Keuzes in Kaart”), en zo ja, wat daar uitkwam. Deelname is vrijwillig en zonder waardeoordeel: het CPB kan alleen doorrekenen wat concreet en kwantificeerbaar is voorgelegd, en sommige partijen hebben principiële bezwaren tegen de rekenmethode.

• We tonen alleen kerncijfers die tegen de officiële CPB-tabel zijn afgetekend, met een directe bronlink. Cijfers die we (nog) niet konden verifiëren laten we open in plaats van te schatten.
• Elke partij met een profiel krijgt hetzelfde stramien: doorgerekend of niet, met bron — nooit een geschat of afgeleid getal.

• Tweede Kamer Open Data (OData API) — moties en stemmingen.
• Europees Parlement Open Data — Europese context.
• Officiële partijwebsites en verkiezingsprogramma's.
• CPB — Keuzes in Kaart — doorrekening van verkiezingsprogramma's.

Zie je een onjuistheid of mis je een bron? Laat het weten — we corrigeren transparant.

Stem-advies is geen politieke organisatie en ontvangt geen partijfinanciering.