Christen-Democratisch Appèl
Christen-democratische middenpartij met nadruk op gemeenschap, rentmeesterschap en gespreide verantwoordelijkheid.
- Lijsttrekker (TK 2025)
- Henri Bontenbal
- Politiek leider
- Henri Bontenbal
Kernwaarden
- Gemeenschapszin
- Rentmeesterschap
- Gespreide verantwoordelijkheid
- Publieke gerechtigheid
Positie op het spectrum
Kieskompas TK2023 (via Wikipedia, 'Politiek spectrum'): economisch rechts van het midden, sociaal-cultureel conservatief.
Doet wat ze beloven?
Hoe meten we dit?Bij de getoetste uitspraken stemt deze partij vrijwel steeds in lijn met wat ze stelde.
Op basis van 6 toetsbare stemgedrag-uitspraken.
- Asiel & migratieImmigratie & AsielNagekomentelt mee in score
Meer grip op migratie: een strikte asielprocedure aan de buitengrenzen en opvang/afhandeling buiten de EU, om de instroom te beperken.
Het CDA stemde vóór een motie om in te zetten op beschermingsalternatieven in landen buiten Europa; in lijn met de programmalijn voor meer grip op migratie en afhandeling aan/buiten de buitengrenzen.
- VeiligheidVeiligheid & JustitieNagekomentelt mee in score· eigen motie
Stevig optreden tegen georganiseerde drugscriminaliteit, onder meer door crimineel geld af te pakken.
De leden Diederik van Dijk en Krul (CDA) dienden de motie in om tijdens de Europese Raad te pleiten voor een Europees afpakoffensief tegen drugscriminelen; het CDA stemde vóór; passend bij de inzet tegen georganiseerde criminaliteit.
- Europa & rechtsstaatEuropa & Internationale SamenwerkingNagekomentelt mee in score· eigen motie
Een EU waarin lidstaten zich aan de gemaakte afspraken en de rechtsstaat houden.
De leden Krul (CDA) en Dassen dienden de motie in om Hongarije aan te moedigen de afspraken met de Europese Commissie na te komen; het CDA stemde vóór; consistent met de constructief-kritische EU-koers en nadruk op de rechtsstaat.
- JeugdzorgZorg & WelzijnDeelstelt mee in score
Zorg dichtbij organiseren met voldoende financiering, ook voor de jeugdzorg.
Het CDA bepleit zorg dichtbij en voldoende financiering, maar stemde, als regeringspartij, tegen een motie om de voorgenomen bezuinigingen op de jeugdzorg op te schorten. Woord en daad wijken hier deels af; het CDA legt daarnaast nadruk op decentralisatie en hervorming.
- OnderwijsOnderwijs & WetenschapDeelstelt mee in score
Gelijke kansen voor elk kind, met extra middelen voor scholen met uitdagingen en erkenning voor het praktijkonderwijs.
Het CDA bepleit gelijke kansen en extra steun voor scholen met uitdagingen, maar stemde, als regeringspartij, tegen een (aangenomen) motie om alle bovenbouwleerlingen in het praktijkonderwijs een reiskostenvergoeding te geven. Woord en daad wijken hier deels af.
- Klimaatbeleid bedrijvenEconomie & FinanciënNagekomentelt mee in score· eigen motie
De nationale CO2-heffing schrappen we, want we willen bedrijven niet wegjagen.
Motie van het lid Inge van Dijk (CDA) c.s., 18 juni 2025 (Voorjaarsnota 2025, kamerstuk 36725 nr. 12), vóór het huidige verkiezingsprogramma, vraagt om afschaffing van de CO2-heffing industrie; aangenomen. Van Dijk diende op 27 nov. 2025 (wél binnen de huidige periode) bovendien een amendement in bij het Belastingplan 2026 om de heffing te beperken. Woord en (voorgenomen) daad sporen hier.
- KostendelersnormWerk & Sociale ZekerheidNiet toetsbaartelt niet mee in score
We schaffen de kostendelersnorm in de Participatiewet af.
Tientallen moties over dit onderwerp gevonden, waaronder een specifieke motie van de leden Dobbe (SP) en De Hoop (GroenLinks-PvdA), 30 september 2025 (Kamerstuk 36614, nr. 8). Niet ingediend door het CDA; CDA's stemgedrag op deze (of één van de 30+ andere gevonden moties over dit onderwerp) niet vastgesteld; interessant vervolgpunt: CDA belooft dit zelf maar is niet de indiener.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
- WietbeleidVeiligheid & JustitieNiet toetsbaartelt niet mee in score
We trekken de stekker uit het wietexperiment en voeren een wiettaks in.
Geen directe motie gevonden.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
- Werkwijze KamerBestuur & DemocratieNiet toetsbaartelt niet mee in score
Maximumaantal moties dat een fractie jaarlijks kan indienen.
Wijzigt de eigen werkwijze van de Kamer; nog niet in een motie/wetsvoorstel getoetst.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
- HypotheekrenteaftrekWonen & Ruimtelijke OrdeningNiet toetsbaartelt niet mee in score
Hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen over 30 jaar; opbrengsten voor verlaging inkomstenbelasting.
Geen directe motie gevonden; politiek gevoelig punt, waard om te volgen op tegenstrijdig stemgedrag.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
- Eigen risicoZorg & WelzijnNiet toetsbaartelt niet mee in score
We draaien de verlaging van het eigen risico terug, want dat maakt de premie duurder.
Motie Bushoff (GL-PvdA, 14 april 2025) gaat andere richting op (lagere/middeninkomens ontzien); geen CDA-eigen motie gevonden.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
- Spoor & congestieheffingVerkeer & InfrastructuurNiet toetsbaartelt niet mee in score
Op de grote assen van ons land blijft investeren in een robuust spoornetwerk noodzakelijk, zoals de Lelylijn, de Noord-Zuidlijn en snelle internationale verbindingen. We willen een tijd- en plaatsgebonden congestieheffing.
Nieuwe belofte; geen motie gevonden.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
- Digitale ethiek & AIDigitalisering & PrivacyNiet toetsbaartelt niet mee in score
Wij willen een betere verankering van digitale ethiek: AI-ethiek, het begrijpen van algoritmes, mediawijsheid en cyberveiligheid in funderend en vervolgonderwijs. Er komt daarnaast een commissaris AI voor centrale regie.
Nieuwe belofte; geen motie gevonden.
Geen motie-koppeling gevonden. We tonen de belofte wel ter informatie, maar ze telt niet mee in de score hierboven.
Financiële haalbaarheid (CPB)
Alle partijenLeverde als het CDA een verkiezingsprogramma aan voor doorrekening door het CPB (10 oktober 2025). Kerncijfers uit tabel 7.1.1 (rapportpagina 89). Het CPB noemt de doorwerking op de mediane koopkracht neutraal (§7.3 Inkomen, rapportpagina 93).
Stemt volgens verwachting?
Regeringspartij · Kabinet-JettenIn de 901 recente stemmingen met een vergelijkbaar blok stemde CDA 680× zoals haar ideologisch verwante fracties en 221× afwijkend.
Afwijkende stemmen
- Gewijzigde motie van het lid Dassen over bij de Europese Commissie aandringen op stevigere handhaving van de DSA (t.v.v. 21501-20-2434)
Stemde Voor; verwante fracties (BBB, VVD, JA21) stemden Tegen.
- Gewijzigde motie van de leden Tseggai en Dassen over in kaart brengen welke publieke voorzieningen in Caribisch Nederland verbetering behoeven en hoe dit te financieren (t.v.v. 37020-IV-21)
Stemde Voor; verwante fracties (BBB, VVD, JA21) stemden Tegen.
- Gewijzigde motie van de leden Boomsma en Stoffer over inbreng bij het Internationaal Gerechtshof over de interpretatie van het Genocideverdrag eerst voorleggen aan de Kamer (t.v.v. 32735-433)
Stemde Tegen; verwante fracties (BBB, VVD, JA21) stemden Voor.
- Gewijzigde motie van de leden Boomsma en Ceulemans over personen uit Gaza die sinds 7 oktober 2023 met een mvv naar Nederland zijn gekomen aan een verscherpte openbare ordecheck onderwerpen (t.v.v. 32317-1029)
Stemde Tegen; verwante fracties (BBB, VVD, JA21) stemden Voor.
- Motie van het lid Van der Plas over inventariseren of er nog steeds een meerderheid is voor de Natuurherstelverordening
Stemde Tegen; verwante fracties (BBB, VVD, JA21) stemden Voor.
“Verwachting” = de meerderheid van de drie ideologisch dichtstbijzijnde fracties op het spectrum. Afwijken is geen waardeoordeel.
Zetels over tijd
Zetels per verkiezing. Verifieer bij twijfel tegen de officiële Kiesraad-uitslagen.
Het CDA is een christen-democratische middenpartij. Centraal staan gemeenschapszin, het idee van gespreide verantwoordelijkheid (tussen overheid, markt en samenleving) en rentmeesterschap.
Het CDA ontstond in 1980 uit de fusie van de christelijke partijen KVP, ARP en CHU. Als christendemocratische middenpartij zoekt het naar samenwerking tussen markt, overheid en het maatschappelijk middenveld.
Waar de partij voor staat
- Economie: gematigd, met aandacht voor het midden- en kleinbedrijf en gezinnen.
- Sociaal-cultureel: gematigd conservatief, met waardering voor traditie en gemeenschap.
- Europa: constructief-kritisch voorstander van Europese samenwerking.
De punten hierboven zijn samengevat ter oriëntatie. Raadpleeg altijd het actuele verkiezingsprogramma via de bronnen voor de volledige standpunten.
In het nieuws
Recente mediavermeldingen die automatisch aan Christen-Democratisch Appèl (CDA) zijn gekoppeld. Berichtgeving van externe bronnen, mogelijk onvolledig.
- NOS24 oktober 2026Kabinet nodigt zeven oppositiepartijen uit voor onderhandelingen belastingplan
- NOS24 oktober 2026Sytze Faber (89), voormalig CDA-Kamerlid en journalist, overleden
- NOS22 oktober 2026Kabinetsbelofte over begrenzen studierente onder druk: plan blijkt veel te duur
- NOS21 oktober 2026'Ook veel van wat er in de Tweede Kamer wordt gezegd, komt van AI'
- NOS19 oktober 2026Eerste openlijk homoseksuele parlementslid, Coos Huijsen (87), overleden
- NOS16 oktober 2026Na jaren discussie toch financiële regeling voor KNIL-weduwen
Veelgestelde vragen
Hoeveel zetels heeft het CDA in de Tweede Kamer?
Het CDA (Christen-Democratisch Appèl) heeft 18 zetels in de Tweede Kamer, op basis van de verkiezingen van 29 oktober 2025.
Wie is de politiek leider van het CDA?
Henri Bontenbal is de politiek leider van het CDA (Christen-Democratisch Appèl).
Wanneer is het CDA opgericht?
Het CDA (Christen-Democratisch Appèl) is opgericht in 1980 en wordt getypeerd als christendemocratisch.
Waar staat het CDA voor?
Het CDA (Christen-Democratisch Appèl): Christen-democratische middenpartij met nadruk op gemeenschap, rentmeesterschap en gespreide verantwoordelijkheid. Kernwaarden van de partij zijn gemeenschapszin, rentmeesterschap, gespreide verantwoordelijkheid en publieke gerechtigheid.
Zit het CDA in de regering of in de oppositie?
Het CDA (Christen-Democratisch Appèl) is een regeringspartij: de partij maakt deel uit van de coalitie van het kabinet-Jetten.
Bronnen
- Kieskompas (politiek spectrum TK2023, via Wikipedia 'Politiek spectrum')
- Officiële website CDA
- Thema's CDA
- Historische uitslagen Tweede Kamer (1986–2021) (DNPP, Rijksuniversiteit Groningen)
- Zetelverdeling Europees Parlement 1979–2024 (Nederland) (Parlement.com)
- Zetelverdeling Eerste Kamer (Parlement.com)